Samodzielna wymiana oleju silnikowego i filtra nie jest skomplikowaną czynnością, ale wymaga odpowiedniego przygotowania, zachowania bezpieczeństwa i dokładności. Najważniejsze jest przygotowanie stanowiska pracy oraz wszystkich materiałów jeszcze przed uniesieniem samochodu. Potrzebujesz odpowiedniej ilości oleju silnikowego, nowego filtra oleju, nowej podkładki lub uszczelki korka spustowego, kluczy, pojemnika na zużyty olej, lejka, rękawic oraz czyściwa.
Ten poradnik opisuje samą procedurę wymiany oleju i filtra. Dobór lepkości, norm producenta oraz konkretnej specyfikacji oleju to osobny temat. Przed rozpoczęciem pracy sprawdź natomiast w instrukcji samochodu, jaka jest pojemność układu smarowania, gdzie znajduje się filtr oraz czy producent przewiduje konkretny moment dokręcania korka spustowego i filtra.
Samochód ustaw na twardym, równym i stabilnym podłożu. Nie wykonuj wymiany na pochyłym podjeździe, miękkiej ziemi ani nawierzchni, na której podnośnik lub podpory mogą się przesunąć. Przygotuj pojemnik mieszczący więcej oleju niż nominalnie znajduje się w silniku. Jeśli układ mieści przykładowo 5 litrów, rozsądnie użyć naczynia o pojemności co najmniej 7–8 litrów.
Przydadzą się:
-
właściwy olej silnikowy w odpowiedniej ilości,
-
nowy filtr oleju,
-
nowa uszczelka lub podkładka korka spustowego,
-
klucz pasujący do korka miski olejowej,
-
klucz do filtra oleju, jeśli jest potrzebny,
-
klucz dynamometryczny, jeśli producent określa moment dokręcania,
-
szeroki pojemnik na stary olej,
-
lejek,
-
rękawice ochronne,
-
ręczniki papierowe lub czyściwo,
-
podnośnik i solidne podpory warsztatowe, jeśli dostęp od spodu wymaga uniesienia samochodu.
Nie pracuj pod samochodem opartym wyłącznie na podnośniku. Podnośnik służy do uniesienia auta, natomiast jego ciężar podczas pracy powinien spoczywać na odpowiednich podporach ustawionych w przewidzianych przez producenta punktach.
Rozgrzanie silnika, podniesienie auta i spuszczenie oleju
Przed spuszczeniem oleju warto lekko rozgrzać silnik. Ciepły olej ma niższą lepkość, dlatego łatwiej wypływa z miski olejowej i zabiera ze sobą więcej zawieszonych zanieczyszczeń. Nie oznacza to jednak konieczności rozgrzewania jednostki do maksymalnej temperatury.
Najbezpieczniej uruchomić silnik na kilka minut albo wykonać krótką jazdę, a następnie pozostawić samochód na chwilę przed rozpoczęciem pracy. Olej powinien być ciepły, ale nie na tyle gorący, aby groził poważnym poparzeniem.
Uwaga: olej bezpośrednio po dłuższej jeździe może mieć temperaturę przekraczającą 100°C. Nie odkręcaj korka spustowego natychmiast po dynamicznej jeździe lub jeździe autostradowej.
Zaciągnij hamulec postojowy i wyłącz silnik. W przypadku samochodu z ręczną skrzynią biegów pozostaw włączony bieg, a w automacie ustaw pozycję P. Jeżeli dostęp do korka spustowego wymaga podniesienia samochodu, unieś go zgodnie z instrukcją producenta i ustaw na podporach. Dla dodatkowego bezpieczeństwa możesz zabezpieczyć koła pozostające na ziemi klinami.
Jeżeli samochód ma dolną osłonę silnika, zdemontuj jej odpowiednią część. Niektóre auta mają specjalną klapkę serwisową umożliwiającą dostęp do filtra i korka bez zdejmowania całej osłony.
Otwórz maskę i poluzuj korek wlewu oleju. Możesz również lekko wysunąć bagnet. Dzięki temu podczas opróżniania układu powietrze będzie mogło swobodniej dostawać się do silnika.
Pod miską olejową ustaw pojemnik. Pamiętaj, że po całkowitym wykręceniu korka strumień oleju może być początkowo dość silny i wypływać pod kątem. Ustaw naczynie tak, aby miało odpowiedni zapas miejsca również przed otworem spustowym.
Dopasowanym kluczem poluzuj korek. Następnie odkręcaj go ręką, dociskając lekko w stronę miski. Gdy gwint zostanie całkowicie zwolniony, szybkim ruchem odsuń korek na bok.
Pozostaw olej do swobodnego wypłynięcia. Początkowo będzie płynął intensywnie, później strumień zmieni się w kapanie. Nie ma potrzeby czekać kilkudziesięciu minut na ostatnią pojedynczą kroplę, ale warto dać układowi kilka minut na dokładne opróżnienie.
Obejrzyj wykręcony korek. Jeżeli jest wyposażony w magnes, niewielka ilość bardzo drobnego, przypominającego pastę metalicznego osadu nie zawsze musi oznaczać problem. Większe opiłki lub wyraźne kawałki metalu wymagają jednak dalszej diagnostyki silnika.
Sprawdź również stan gwintu korka i miski. Jeżeli korek obraca się podejrzanie lekko, gwint jest uszkodzony albo zauważysz pęknięcia, nie próbuj rozwiązywać problemu przez coraz mocniejsze dokręcanie.
Wymiana filtra, uszczelki korka i prawidłowe dokręcenie
Filtr oleju może znajdować się od spodu, z boku lub w górnej części silnika. W samochodach spotyka się przede wszystkim dwa rozwiązania: klasyczny metalowy filtr przykręcany w całości oraz filtr wkładowy umieszczony wewnątrz wielorazowej obudowy.
Przed odkręceniem filtra przesuń pod niego pojemnik lub podłóż mniejsze naczynie. W filtrze zawsze pozostaje pewna ilość oleju, która może wylać się bezpośrednio po poluzowaniu.
Metalowy filtr puszkowy spróbuj najpierw odkręcić ręką. Jeżeli jest mocno dokręcony, użyj właściwego klucza do filtrów. Po odkręceniu trzymaj filtr możliwie pionowo i przełóż go do przygotowanego pojemnika.
Bardzo ważne jest sprawdzenie, czy stara gumowa uszczelka filtra zeszła razem z filtrem. Czasem pozostaje przyklejona do powierzchni silnika. Założenie nowego filtra na starą uszczelkę prowadzi do tzw. podwójnego uszczelnienia i może spowodować gwałtowny wyciek oleju po uruchomieniu silnika.
Powierzchnię przylegania filtra dokładnie wytrzyj. Powinna być czysta, gładka i pozbawiona fragmentów starej uszczelki.
Przed montażem nowego filtra puszkowego nanieś palcem cienką warstwę świeżego oleju na jego gumową uszczelkę. Ułatwia to prawidłowe ułożenie pierścienia i późniejszy demontaż filtra.
Nowy filtr wkręcaj najpierw ręcznie. Po zetknięciu uszczelki z powierzchnią silnika dokręć go zgodnie z instrukcją producenta filtra lub samochodu. W wielu konstrukcjach stosuje się określony dodatkowy obrót po zetknięciu uszczelki, ale nie wolno przyjmować jednej uniwersalnej wartości dla wszystkich filtrów.
Jeżeli producent przewiduje konkretny moment dokręcania, użyj odpowiedniego narzędzia. Filtra nie należy dokręcać „na siłę”. Nadmierny moment może zdeformować uszczelkę, uszkodzić obudowę albo bardzo utrudnić następną wymianę.
W przypadku filtra wkładowego odkręć pokrywę odpowiednim kluczem. Wyjmij stary wkład i wymień pierścień uszczelniający typu O-ring, jeżeli znajduje się w komplecie z filtrem. Starą uszczelkę zdejmij ostrożnie, najlepiej plastikowym narzędziem, aby nie porysować obudowy.
Nowy O-ring posmaruj cienką warstwą świeżego oleju i umieść dokładnie w przeznaczonym dla niego rowku. Nie zakładaj go przypadkowo na gwincie pokrywy, ponieważ może zostać przecięty podczas dokręcania.
Włóż nowy wkład w odpowiedniej pozycji i dokręć obudowę zgodnie z momentem podanym przez producenta.
Następnie zajmij się korkiem spustowym. Usuń starą podkładkę lub uszczelkę i załóż nową. W wielu samochodach jest to aluminiowy albo miedziany pierścień zgniatany podczas dokręcania. Taka podkładka kosztuje niewiele, dlatego nie warto ponownie używać starej uszczelki tylko po to, aby oszczędzić kilka złotych.
Wytrzyj okolice otworu spustowego. Korek zacznij wkręcać ręką. Powinien wejść w gwint bez dużego oporu. Jeśli od początku stawia wyraźny opór, wykręć go i spróbuj ponownie.
Nigdy nie dokręcaj korka kluczem, jeśli został źle złapany gwint. Uszkodzenie gwintu miski olejowej może oznaczać kosztowną naprawę.
Po ręcznym wkręceniu dokręć korek kluczem dynamometrycznym do wartości przewidzianej dla danego silnika. Nie stosuj zasady „im mocniej, tym lepiej”. Miska może być wykonana z aluminium, a jej gwint można stosunkowo łatwo uszkodzić.
Napełnienie, kontrola poziomu oraz sprawdzenie wycieków
Po zamontowaniu filtra i korka możesz rozpocząć napełnianie silnika. Upewnij się wcześniej, że pojemnik ze zużytym olejem został odsunięty spod samochodu, a wszystkie narzędzia znajdują się poza komorą silnika.
Jeżeli samochód był uniesiony, do ostatecznej kontroli poziomu powinien stać na możliwie równym podłożu. Jeżeli dostęp do korka spustowego wymagał znacznego przechylenia samochodu, najlepiej opuścić auto przed precyzyjnym pomiarem.
Włóż lejek do otworu wlewu oleju. Nie wlewaj od razu całej nominalnej pojemności układu. Ilość podawana w danych technicznych może zależeć między innymi od wersji silnika oraz od tego, czy wymieniany jest filtr.
Bezpieczna metoda wygląda następująco:
-
wlej nieco mniej oleju niż nominalna pojemność układu,
-
odczekaj chwilę,
-
sprawdź poziom bagnetem,
-
uzupełniaj małymi porcjami,
-
nie przekraczaj oznaczenia maksimum.
Aby prawidłowo sprawdzić poziom tradycyjnym bagnetem, wyjmij go, wytrzyj do sucha, włóż ponownie do końca i jeszcze raz wyjmij. Poziom powinien znajdować się pomiędzy oznaczeniami MIN i MAX. Po pierwszym zalaniu dobrze jest pozostawić poziom nieco poniżej maksimum, ponieważ po uruchomieniu część oleju wypełni nowy filtr i kanały układu smarowania.
Załóż korek wlewu oleju i upewnij się, że bagnet znajduje się na swoim miejscu. Uruchom silnik i pozwól mu pracować przez kilkadziesiąt sekund.
Lampka ciśnienia oleju może po wymianie zgasnąć odrobinę później niż przy normalnym uruchomieniu, ponieważ układ oraz nowy filtr muszą się napełnić. Jeżeli kontrolka ciśnienia oleju nie gaśnie po kilku sekundach, wyłącz silnik i sprawdź wykonane czynności.
Przy pracującym silniku obejrzyj okolice filtra oraz korka spustowego. Nie wkładaj rąk w pobliże pasków, wentylatorów ani innych ruchomych elementów. Wystarczy obserwacja przy dobrym oświetleniu.
Szukaj:
-
świeżych kropli oleju,
-
wilgotnego pierścienia wokół filtra,
-
oleju pojawiającego się przy korku spustowym,
-
śladów szybko spływających po obudowie silnika.
Jeżeli zauważysz wyraźny wyciek, wyłącz silnik i znajdź przyczynę. Nie próbuj zatrzymywać przecieku przez przypadkowe, bardzo mocne dokręcanie elementów.
Jeżeli wszystko jest suche, wyłącz silnik i odczekaj kilka minut, aby olej spłynął do miski. Ponownie sprawdź poziom bagnetem. Najczęściej będzie teraz nieco niższy niż przed pierwszym uruchomieniem, ponieważ nowy filtr został napełniony olejem.
Dolewaj olej małymi porcjami, na przykład po 100–200 ml, każdorazowo kontrolując poziom. Docelowo powinien znajdować się w prawidłowym zakresie wskazanym przez producenta.
Nie przekraczaj poziomu MAX. Zbyt duża ilość oleju również jest niekorzystna i w zależności od konstrukcji silnika może prowadzić między innymi do spieniania oleju, wzrostu ciśnienia w skrzyni korbowej lub problemów z układem dolotowym i oczyszczania spalin.
Po zakończeniu pracy zamontuj wszystkie zdjęte wcześniej osłony. Po krótkiej jeździe kontrolnej ponownie obejrzyj okolice korka i filtra oraz sprawdź poziom oleju na równym podłożu.
Zużytego oleju oraz starego filtra nie wolno wylewać do kanalizacji, na ziemię ani wyrzucać razem ze zwykłymi odpadami komunalnymi. Przelej olej do szczelnego pojemnika i oddaj go razem z filtrem do punktu przyjmującego tego rodzaju odpady, zgodnie z lokalnymi zasadami.
FAQ
Czy silnik musi być całkowicie zimny przed wymianą oleju?
Nie. Lekko ciepły olej łatwiej wypływa z silnika. Trzeba jednak uważać, aby nie pracować przy bardzo gorącym silniku i nie poparzyć się olejem wypływającym z miski.
Czy można wymienić olej bez wymiany filtra?
Technicznie jest to możliwe, ale podczas standardowej wymiany oleju filtr powinien być wymieniany razem z olejem. Stary filtr zawiera zużyty olej i zgromadzone zanieczyszczenia.
Czy filtr oleju trzeba napełniać olejem przed montażem?
Nie zawsze. Zależy to od konstrukcji silnika i położenia filtra. Przy filtrach montowanych poziomo wcześniejsze napełnianie często nie ma praktycznego sensu. Jeżeli producent przewiduje konkretną procedurę, należy się jej trzymać.
Co zrobić, jeśli wlałem za dużo oleju?
Jeżeli poziom przekracza oznaczenie MAX, nadmiar należy usunąć. Można spuścić niewielką ilość przez korek spustowy lub odessać olej odpowiednim urządzeniem przez rurkę bagnetu, jeśli konstrukcja silnika na to pozwala. Nie należy jeździć z wyraźnie przepełnionym układem.
Dlaczego po wymianie poziom oleju spadł po pierwszym uruchomieniu silnika?
To normalne. Część świeżego oleju trafia do nowego filtra oraz kanałów układu smarowania. Dlatego końcowy poziom sprawdza się ponownie po uruchomieniu silnika, jego wyłączeniu i odczekaniu kilku minut.
Czy korek spustowy i filtr trzeba bardzo mocno dokręcać?
Nie. Zbyt mocne dokręcenie może uszkodzić gwint, miskę olejową, obudowę filtra lub uszczelkę. Najbezpieczniej stosować moment dokręcania podany przez producenta i używać klucza dynamometrycznego tam, gdzie jest to wymagane.
Kiedy po wymianie warto ponownie sprawdzić poziom oleju?
Pierwszą kontrolę wykonaj po napełnieniu filtra i ponownym spłynięciu oleju do miski. Kolejną warto zrobić po krótkiej jeździe lub następnego dnia, na równym podłożu. Jednocześnie sprawdź, czy przy filtrze i korku nie pojawiły się ślady wycieku.
